Tag Archives: Nationalistische ideologieën

Constant schuldig verzuim in 2020 als het om ongelijkheid draait

In 2020 kon er nog geen kantelmoment komen waarop wij bij aanvang van de 21ste eeuw hadden op gehoopt.

Decennia lang moesten wij blijven zien hoe maar weinig aandacht voor ongelijkheid kon opgebracht worden. Als hippies streefden wij naar een wereld vol liefde, gelijkheid en een wederzijds respect. Van al onze dromen in de jaren zestig van vorig eeuw is er bij velen niets meer of niet veel meer van over gebleven. Sommigen blijven nog steeds hun hoop verder koesteren en door gaan met hun activeringswerk. Zo maakt deze website een onderdeel van Marcus Ampe zijn betrachtingen om mensen dichter bij elkaar te brengen en bewuster te maken van dingen die al of niet goed gaan en hoe wij naar een betere wereld kunnen blijven evolueren.

Wat wel op viel in de heropbouw jaren, na WO II, was dat er een enorme competitiviteitsdrang werd aangemoedigd. Wij moesten ondervinden hoe wij tegenover anderen in competitie moesten gaan. Dikwijls was het niet goed genoeg wat wij deden. Het moest ook alsmaar beter zijn. Bij velen van ons was er de wens of de drang om als de beste naar voor te komen. Alles leek ook vergeleken te worden met wat er vroeger was en met wat een ander wel kon. Niet enkel in de school was er een druk om het beter te doen, maar ook in de clubs na schooltijd. Elke turnclub deed wel mee aan agglomeratie, provinciale, nationale zelfs internationale meetings en competities. In zekere zin was dat wel leuk, want wij konden zo met mensen van verschillende landen kennis maken in wat voor ons een gezonde competitiegeest leek te zijn.

Ik moet toegeven dat de druk van bepaalde ouders enkelen wel intens deed dromen van kampioen te worden. Zelfs in onze vrijetijdsbesteding, tot in de Scoutbeweging werd er op toegezien dat wij allerlei vaardigheden aankonden en onze brevetten haalden maar ook tactisch konden handelen alsook strategische allianties konden smeden.

Nooit leek het dat men zich echt moest inspannen om bij deze of gene groep bij te horen. Daarentegen ziet men nu allerlei jongeren volop inspanningen leveren om anderen toch te laten zien dat zij er bij horen (of willen bij horen). In tegenstelling to nu waren wij echter meestal bezig in team verband te denken. Het leek nooit echt alsof wij voor onszelf bezig waren roem te proberen te bereiken. Onze inzet was steeds in het algemeen voor de groep, de school- of sportvereniging. Het eigen ik leek steeds op de tweede plaats te komen na het groepsverband. Nu lijkt het echter allemaal te gaan om dat eigen “Ik” bij velen.

Bij onze houding van samen iets te verwezenlijken, vormden vele gedachtewisselingen een belangrijk element in ons samenzijn. Vooral dat samen zijn en samen dingen kunnen doen alsook weldegelijk iets kunnen verwezenlijken was zeer belangrijk. Wel moet ik toegeven dat vele van ons  (zoals ik) zeer utopische ideeën hadden, die spijtig genoeg door velen opzij zijn geschoven om beter bij de grote hoop te kunnen passen.

Een hele tijd werd het stil, maar dan leek het even dat sinds in 2011 er terug wat verandering kon komen in de goede richting. Een golf van verontwaardiging spoelde toen over de wereld. En in 2014 doken begrippen als kapitaal, vermogen en zelfs een rechtmatige belasting ervan geregeld op in het publieke debat … omdat er gesprekken op gang kwamen dat zowel wie van werk leefde als wie van kapitaalinkomsten leefde een faire bijdrage moest leveren aan de belastingen en de publieke goederen. Dat bleken toen terug meerdere mensen heel verantwoord te vinden. Toch bleek dat van korte duur. Onze oproepen toen om iedereen een basisloon van 1500€ te geven werd honend weg gelachen. Nu zag men onze eis vorig jaar in meerdere politieke partijen weer terug aangehaald, maar zodra zij aan de macht kwamen werd dat maar al gauw weer op zij geschoven.

Niet enkel in ons land verhoogde dit jaar de ongelijkheid met een veelvoud van procenten. De Verenigde Staten van Amerika mag kwestie verhoging van ongelijkheid de kroon spannen. De 45ste president van die vroegere Verenigde Staten heeft er alles aan gedaan om zo veel mogelijk verdeeldheid te scheppen en om de ongelijkheid enorm te doen toe nemen. Betreft rassendiscriminatie zitten we weer zo een 70 jaar terug in het verleden. De komende president zal heel wat werk hebben om het trompettengeschal van de huidige president te kunnen doen temperen.

Bepaalde politiekers in meerdere landen wensten met hun vinger naar een zondebok te wijzen of sloegen er in populistisch in te spelen op een stigmatisering van bepaalde bevolkingsgroepen die men al enkele jaren zag aangroeien.
De twaalfde editie van de “Democracy Index”constateerde dat voor de 2019 index de gemiddelde globale score al gedaald was van 5,48 in 2018 naar 5,44 en met het coronajaar verliep het nog slechter. Dit is de slechtste gemiddelde mondiale score sinds The Economist Intelligence Unit voor het eerst de Democracy Index produceerde in 2006. Gedreven door sterke terugval in Latijns-Amerika en Sub-Sahara Afrika, zijn vier van de vijf categorieën waaruit de globale gemiddelde score bestaat verslechterd. Hoewel de scores van bepaalde landen een aantal dramatische neergangen hadden, hebben andere de algemene trend tegengegaan en mochten er verrassend genoeg toch enkele indrukwekkende verbeteringen geregistreerd worden.

Duidelijk is onze maatschappij er niet in geslaagd om een sterke generatie te vormen die oog en oor heeft voor haar omgeving en er toe bereid wil zijn om daarvoor haar hand in het vuur te steken, zoals wij dat in onze jongerenjaren dat wel wilden doen.

Ludwig van El geeft de indruk dat de schuld bij die Babyboomers zou liggen. De voorgaande generatie van diegenen die nu aan het roer staan zouden zich volgens hem op de borst moeten kloppen:

 om hoe sociaal ze waren, {Niet klagen over egoïsme}

en horen nu volgens hem hun eigen verantwoordelijkheid maar te nemen.

De groep van de middelbare leeftijd en twintigers vond dat ze door hun regering in hun vrijheden werden beknot. Bepaalde religieuze groepen riepen uit dat de godsdienstvrijheid ook werd geschonden door dat zij hun erediensten noet in levende lijve konden houden. continu bleven er in meerdere landen bepaalde groepen de Islam en het Jodendom zwartmaken of de schuld in de schoenen steken van óf de verarming van de staat óf van de mogelijke verrijking van die volksgroep (de Joden)  tegenover de ‘verstoken’ gemeenschap.Betreft die geloofsgroepen viel op dat bepaalde groepen helemaal geen benul van de maatregelen hadden doordat ze gewoonweg niet naar de Belgische televisie of radia luisteren. Zo trof men in bepaalde Joodse gemeenschappen overtredingen aan van het scholingsverbod, waarbij die rabbijnen dan opriepen op het recht van vrije godsdienstbeleving en eredienst. Maar opvallend viel zulk een commentaar ook op te merken bij de evangelische gemeenschappen zowel in België als in Nederland. Ergerlijk riepen meerdere protestantse gemeenschappen in Nederland hun gelovigen op om toch samen te komen in hun kerkgebouwen om het vergaderen niet na te laten.

De roep om vrijheid van eredienst werd dan vermengd met heel wat negatieve commentaren dat men hier zo maar moskeeën kon blijven voort bouwen en zogezegd andere godsdiensten daar voorkeuren gaf terwijl de katholieke kerken hun deuren moesten sluiten.

Wat wel op viel in 2020 was dat de toestroom van immigranten wel sterk verminderd was maar dat de opeengepakte asielzoekers er niet voor terugdeinsden om hun kampen in brand te steken om zo de aandacht van de wereld op te roepen en hun erbarmelijke situatie aan het licht te laten komen.

De berichtgeving werd volgens meerdere groepen gestuurd door mensen die de democratie geen goed hart toe dragen en ons allemaal willen controleren. Er zijn er zelfs die zo ver willen gaan, mensen bang te maken dat er zogezegd chips in het corona vaccins zouden zitten. Hoe gek kan men het niet bedenken? Hoe zou men zulk een kleine chip kunnen maken dat deze in zulk een vloeistof niet zou opvallen en die dunne naald niet zou verstoppen?!

2020 was een jaar waar wij een verhoging zagen van zeggingskracht van uiterst rechtse groepen.
Extreemnationalisme en extreemrechts staan zeker in Europa, in Hongarije, Frankrijk en tal van landen, opnieuw op uit de macabere ruïnes waarin ze dit continent achterlieten in Wereldoorlog II, na het op de meest onmenselijke wijze te hebben gegeseld. Meestal gaat dit extremisme samen met vreemdelingenhaat, een onzalig verbond. Politiek, samenleving en media zijn vrij alert voor dit fenomeen maar bepaalde politiekers schrikken er niet voor terug om die sociale media zo goed mogelijk te gebruiken. Het Vlaams Belang heeft er daarom ook heel wat geld ingestoken.

Zoals extreemnationalisten geen plaats zien voor ‘andere’ mensen, zo zien religieus gedreven extremisten geen plaats voor ‘andere’ overtuigingen. Sinds enkele jaren werden voornamelijk Moslims en Joden geviseerd, maar niet-trinitarische Christenen kregen het de laatste jaren ook moeilijker te verduren. Bij meerdere Christen Joden of Jeshuaisten gaf dit aanleiding om België te verlaten. Alleen het eigen gelijk telt, ‘hun’ godsdienst, en alleen hun interpretatie ervan, moet het leven van iedereen regelen. Zij willen niet aanvaarden dat er plaats en erkenning moet komen voor en van democratie en persoonlijke vrijheden, waaronder trouwens de vrijheid van religie. Religieuze intolerantie en fundamentalisme, en politiek misbruikte religie vormen een oud zeer, de wereld rond. Wat zich afspeelt in o.a. Syrië, Irak, Pakistan, India, Nigeria en elders confronteert de wereld met een etterende wonde waarvan ze te makkelijk de blik afwendt: gewelddadig fundamentalisme blijft de menselijke samenleving bedreigen.

Voor de liberalen in dit land moet de economie in de eerste plaats komen. Bij vele maatregelen die tijdens de regering Wilmés genomen werden zag men duidelijk hoe de halfslachtige en soms tegenstrijdige maatregelen genomen werden om zo veel mogelijk de economie te doen draaien. De melkkoe mocht zeker niet geslcacht worden, maar of de gezondheid van velen daarvoor in gevaar moest gebracht worden is een andere vraag.

Het krotzinnig uitgangspunt om de welvaart van de staat voorop te zetten heeft ons land een absurd hoge tweede golf doen mee maken, die wel degelijk vermeden kon worden als de politici op tijd duidelijke maatregelen hadden genomen en het publiek voldoende zouden hebben voorgelicht. In 2020 kon men dan ook nogmaals zien hoe liberalen de materialisten hun mauwen veegden en hen nog wensten te verwennen. Zo konden zij vanwege hun economische focus de wereld de verkeerde richting uitsturen.

Terwijl ik dit artikel aan het schrijven ben stormt het hier. Al meerdere dagen is het hier ook donker en guur weer.  En eigenlijk is dat het eindbeeld voor 2020. Het was een zwart jaar, waar heel wat slachtoffers konden vermeden worden indien men niet het geldgewin voorop gezet had. Ook kon er heel wat kwaad vermeden zijn indien meerdere politiekers eindelijk eens hun mond durfden open te doen en niet zo laf waren om zoveel mogelijk partijbelangen en de rijkere klasse te willen plezieren. Zij die dan toch hun mond durfden open te doen hadden wel andere redenen dan het beschermen van de gehele gemeenschap. Liefst jutte zij de bevolking op om tegen de standaard regeringspartijen op te komen. In de VS gingen het zelfs zo ver dat er bijna een burgeroorlog nabij kwam om een president die niet wenste af te treden op de troon te houden.

Het grote gevaar van al die verwrongen toestanden die wij in de zogenaamd geciviliseerde en rijke landen zagen, is dat wij daar een ander onderhuids virus zagen opkomen dat als een parasiet de democratie zou kunnen gaan aantasten als wij niet tijdig optreden.

Geldgewin is de grote drijfveer geworden in onze landen en de consument is grotendeels gewonnen voor dat eigen zelfgenoegzame materialisme, dat de ander hem niet veel interesseert, zo lang zijn eilandje maar onaangeroerd blijft. Veel jongeren zijn heden helemaal niet meer geïnteresseerd in nastrevenswaardige idealen zoals gelijkheid, emancipatie en sociale rechtvaardigheid. Voor hen staat de eigen portomonee voorop en komt het er op aan in de eigen kring zo veel mogelijk van alle rijkdom te genieten, ook al zou dat ten koste gaan van uitbuiting van kindarbeiders en slaven in andere landen maar ook voor de ongelijkehid die in eigen land zou kunnen optreden. Velen zeggen dat zij die arm zijn in Vlaanderen dat te wijten hebben aan hun  eigen schuld. Alle mensen moeten volgens hen zelf opkomen om zo veel mogelijk winst te maken en te genieten van die dingen waar ze kunnen beslag op leggen. Of dat nu voor nog meer ongelijkheid zorgt is dan de schuld van die ander en van hen die zich laten onderdrukken. Maar daarbij zien zij niet dat zij elf slaaf zijn geworden van hen die nog meer geld hebben dan hen en hun rijkdom nog meer kunnen verhogen door hen uit te melken en hen bang te maken dat ze hun job zouden gaan verliezen als zij niet ingeven en toegeven aan hun baas en onderdanig werken voor die maatschappij die de meeste tijd van de dag hun opeist.

+

Voorgaande

Naar het einde van 2020

Extremisme is terug van nooit weggeweest

2020 en het onfatsoen van het grote geld

Niet klagen over egoïsme

Armoede is Seksistisch. Elk jaar een Holocaust van stervende kinderen.

Mensen van verschillende culturen, geloofs- en politieke overtuigingen broederlijk naast elkaar

Mens of Consumens: Wat is tegenwoordig nog sociaal?

Uit de Oude doos: Een steeds kleiner wordende wereld

++

Aanverwante lectuur

  1. Nieuwkomers, nieuwelingen, immigranten, allochtonen en import
  2. Motie over Godsdienstvrijheid
  3. Religiestress en corona maatregelen
  4. Nederlandse kerken willen te veel risico nemen
  5. Kerkdienst in openlucht tijdens vakantie
  6. Angst voor Islamisering dat juist leidt tot indoctrinatiemogelijkheden
  7. Noodzaak om geweld tegen moslims ook in kaart te brengen
  8. Een schandvlek op de Europese Unie
  9. Uiting tegen armoede en sociale uitsluiting
  10. Geïnstitutionaliseerde discriminatie
  11. Geen teken van vooruitgang
  12. Goede mensen en verborgen christenen
  13. Lappendeken als uithangbord
  14. Witte, grijze en zwarte tinten voor de Lage Landen en Europa
  15. Angst voor Islamisering dat juist leidt tot indoctrinatiemogelijkheden
  16. GeenStijl-columnist Ebru Umar reageert op Geert Wilders die alle 475 moskeeën in Nederland wilsluiten
  17. Moeten kerken zich beperken tot online diensten?
  18. Coronasluitingen tegen gaan voor zogezegde godsdienstvrijheid

+++

Gerelateerde lectuur

  1. De Gewenning
  2. We moeten ons leven flink veranderen
  3. De antiracismegroep roept op om de politie te ontmaskeren en de raciale ongelijkheid eindigde in de NHS
  4. Hoeveel (on)gelijkheid kunnen wij aan?
  5. Wat was er echt belangrijk in mijn academisch leven?
  6. Is solidaire zijn met zwarte mannen een bodemloze put?
  7. Racisme als hedendaags trauma geldt ook voor moslims @trouw #racisme-dient-als-psychotherapie-benaderd-te-worden
  8. ‘Onvrijheid is het werkelijke probleem’ @trouw #waardenbewustzijn
  9. Systemische discriminatie? Nee, bij ons niet… denk ik…
  10. Alex’ view – Leefbare samenleving
  11. Recensie Constitutionalism, Democracy and Religious Freedom in NTKR, Tijdschrift voor Recht en Religie
  12. Wat was er eerder, de democratische recessie of de wederopleving van het populisme?
  13. Artikel “De democratie wordt bedreigd, mede door eigen tekortkomingen”, Het Goede Leven, 27 april 2020
  14. Verloren land: Dit is een historische trend, die de banaliteit van het kwaad verandert in het kwaad van de banaliteit.
  15. De zaak Organon “dat afbraak van werknemersrechten en het uitkeren van zo veel mogelijk middelen aan de kapitaalbezitters economisch gezien het beste beleid zou zijn”
  16. Waarom rechtse en linkse populistische partijen blijvertjes zijn @fd #populis1dimensionaal #politiek spectrum
  17. Wat als de minister niet doet wat het parlement – Eerste Kamer – wil? @fd #populisme #staatsrecht
  18. Eenzijdig optreden van een president alléén voor eigen achterban schendt alle normen van het algemeen belang @volkskrant #onrecht #discriminatie #staatshoofdbovendepartijen #dualisme
  19. Politiek influencer Rutte schiet te kort in de strijd tegen racisme
  20. Etnisch profileren door de overheid
  21. Over racisme werd eindelijk inhoudelijk gesproken’ @parool #racismedebat
  22. Politie voert app in tegen etnisch profileren maar effectiviteit is nu al twijfelachtig
  23. Discriminatie en arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd in het kader van aanvullende pensioenplannen
  24. Memento mori en stop de lockdown
  25. Interview ‘De liberale democratie is bezig zijn eigen graf te graven’
  26. Bespreking enkele resultaten NWO-project ‘Nederlandse kerk-staatverhoudingen in beweging’ in Nederlands Juristenblad
  27. Met lokale worteling van gesubsidieerde kunst neem je het populisme wind uit de zeilen
  28. Grondrechten op de helling’ door de ogen van een advocaat betrokken bij Wildersproces (dl2) #vrijheidvmeningsuiting #grenzenvrijheidsbeleving @tweedekamer
  29. Goed verslag: ‘Ongewenst? Ja, maar niet in strijd met de wet’ @fd #onderzoekscommissieTK #salafisme @tweedekamer
  30. Kernprobleem van orthodox-salafistische islam in ons land is niet de godsdienstvrijheid, maar strijdigheid met de basiswaarden van onze Grondwet @trouw #staatsrecht #interpretatie-art-6/23Gw
  31. Vrijheid’ heeft niemand begrepen en liberalen al helemaal niet @volkskrant
  32. Is China to blame for the COVID-19 pandemic?
  33. Failed nation U.S.A.
  34. New publication on the conceptualization of everyday racism in health research

5 Comments

Filed under Activisme & Vredeswerk, Economische aangelegenheden, Educatieve aangelegenheden, Geestelijke aangelegenheden, Geschiedenis, Kennis en Wijsheid, Levensstijl, Nederlandse teksten - Dutch writings, Nieuwsgebeurtenissen - Journaal, Politieke aangelegenheden, Sociale Aangelegenheden, Voelen en Welzijn, Wereld aangelegenheden

Gastvrijheid: een pijnlijke weg om anderen te verwelkomen

Met twee kerkgemeenschappen vragend aan hun gelovigen om aandacht te schenken aan werken van barmhartigheid willen wij het niet nalaten een boek over gastvrijheid voor te stellen.

De wereldwijde nettoimmigratiesaldi in april 2006

Robert Vosloo spreekt in zijn boek Engelen als gasten, over christelijke gastvrijheid.

**

Gastvrijheid is, zou men kunnen zeggen, de openheid voor andere mensen in hun anders-zijn, voor vreemden in hun vreemd-zijn. Dit anders-zijn van mensen trekt ons vaak aan. We worden gefascineerd door hun andere wijze van kleden, praten, en het andere soort voedsel dat zij eten. Het is juist vanwege dit anders-zijn van mensen waarom veel mensen zo graag reizen. Daardoor betreden we een andere wereld en zó verbreden we onze eigen kijk op het leven. De verscheidenheid van mensen, culturen en gebruiken maakt dat wij tegenwoordig graag spreken over de rijkdom van verscheidenheid. Dat is toch ruimer dan de levensopvatting die mensen tot een grijze, homogene massa reduceert. We moeten inderdaad de verscheidenheid ten opzichte van mensen en heel de schepping vieren en daar vreugde in vinden. Wij moeten de ‘gave van het anders-zijn’ op een goede manier opvatten.

Tutu met zijn dochter Mpho Andrea in Nederland, 2012

Desmond Tutu gebruikt vaak het beeld van Zuid-Afrika als een regenboognatie – een krachtige metafoor die iets weerspiegelt van de kleurenrijkdom die anders-zijn en verscheidenheid met zich mee kunnen brengen.

De ander als bedreiging
Het is echter ook zo dat ‘de ander’ ons niet alleen fascineert, maar ook angst inboezemt. De term ‘de ander’ wordt in het theoretische gesprek gebruikt als een soort verzamelwoord voor mensen die anders zijn, voor de ‘niet-zoals-ik’ of de ‘niet-zoals-wij’. ‘De ander’ (zoals de term ‘vreemdeling’) roept vaak ambivalente gevoelens bij ons op. Wij denken vaak intuïtief dat we voor vreemdelingen moeten oppassen, dat zij gevaarlijk kunnen zijn. Aan de ene kant trekt het anders-zijn van de vreemdeling ons aan, aan de andere kant is er het gevoel dat vreemdelingen dragers van onheil kunnen zijn. De dubbelheid in onze houding tegenover vreemdelingen is ons van oudsher bekend. In veel talen is zelfs een sterke overeenkomst tussen het woord voor vreemdeling en het woord voor vijand (bijv. het Latijnse woord hostis).

‘De ander’ fascineert ons niet alleen, maar boezemt ook angst in
We hebben het gevoel dat het in orde is als we ‘hen’ op vlooienmarkten zien en bij hun kraampjes kopen of in hun restaurants eten, want de ontmoeting vindt meestal in het voorbijgaan plaats en daarna keren we terug naar onze eigen woonplek. We hoeven niet verder met vreemdelingen om te gaan. Zo worden ‘de anderen’ gemakkelijk geromantiseerd – zolang zij zich aanpassen aan ons en onze wensen, willen wij hen accepteren, maar op het moment dat zij ‘nader’ komen veranderen onze gevoelens.
(…)
De ander die nabij is: een geschiedenis over broers
Dietrich Bonhoeffer (1939)

Dietrich Bonhoeffer (1939)

Als wij aan gastvrijheid jegens de vreemdeling denken, denken wij meestal aan hen die een andere taal spreken dan wij, of andere culturele gebruiken hebben. En gastvrijheid jegens de vreemdeling heeft zeker te maken met openheid jegens hem. De Duitse theoloog Dietrich Bonhoeffer herinnert ons er echter terecht aan dat degene die het dichtst bij ons staat en dezelfde taal met dezelfde accenten spreekt, soms voor ons de grootste vreemdeling is. Mensen in ons eigen huis (in het Duits: Heim) zijn vaak voor ons het grootste mysterie (Duits: Geheimnis). De oproep tot gastvrijheid heeft dus niet alleen te maken met de vreemdeling uit een andere cultuur, maar ook met oog hebben voor het anders-zijn van hen die dicht bij ons leven, die in onze ogen net zoals wij zijn.

Gastvrijheid vraagt ten diepste dat wij onszelf openstellen voor de ander en zijn anders-zijn; dat wij goed zullen zien dat openheid voor de ander niet betekent dat wij onze eigen identiteit prijsgeven, maar die juist verruimen. Dat dit niet zo gemakkelijk is leren we al uit een geschiedenis op de eerste bladzijden van de Bijbel, namelijk uit het verhaal van Kaïnh en Abel. Het is de moeite waard om stil te staan bij de geschiedenis uit Genesis 4. Abel was een veeboer en Kaïn een agrariër. Beiden hadden een offer aan de Heer gebracht. We lezen dat de Heer het offer van Abel aannam. Kaïn was daar woedend over. De Heer vroeg hem waarom hij kwaad was, en voegde er de waarschuwing aan toe dat hij goed moest doen en over het kwaad moest heersen. We lezen dat Kaïn Abel toch doodsloeg.

Gastvrijheid vraagt ten diepste dat wij onszelf openstellen voor de ander en zijn anders-zijn
Er zijn zeker veel manieren om deze geschiedenis te lezen. Sommige uitleggers wijzen erop dat Kaïn en Abel in veel opzichten gelijk waren. Ze hadden dezelfde ouders. Beiden hadden gerespecteerde beroepen in de toenmalige samenleving. Het gaat er in deze geschiedenis dus niet om dat de Heer veeboeren verkiest boven agrarische boeren. Kaïn en Abel hadden beiden passende offers aan de Heer gebracht. Bijbelkenners wijzen ons erop dat we iets van de gelijkheid tussen Kaïn en Abel kunnen zien als we naar de literaire structuur van het verhaal kijken. De volgorde van de namen worden afgewisseld: soms wordt Kaïn het eerst genoemd, en dan weer Abel. Toch was er volgens de tekst ook een belangrijk verschil tussen die twee broers. Wij zien dat aan hun namen. Bij de geboorte van Kaïn roept Eva uit: ‘Ik heb een man verkregen!’
Kaïns naam is dus een sterke naam. Het betekent zoiets als: ‘om te produceren’ of ‘om voort te brengen’. Abels naam daarentegen duidt op minderwaardigheid. Het betekent letterlijk zoiets als ‘zuchtje’. In de naamgeving van Abel ligt de suggestie dat hij bijna waardeloos was.
Wij weten niet precies hoe het komt dat de Heer het offer van Abel aannam. Mogelijk heeft het iets te maken met een refrein dat we door de hele Bijbel heen vinden: God reikt uit naar de geringsten, naar hen die door doelbewuste acties van mensen of de gang van de geschiedenis als waardeloos beschouwd worden. In het aanvaarden van het offer van Abel zit mogelijk iets van God die de dingen rechtzet. In het aanvaarden van het offer zien wij dat God omziet naar de geringen, naar de schijnbaar waardeloze ‘zuchtjes’.
Het is van belang om te letten op Kaïns reactie. Hij laat zich duidelijk niet gezeggen dat God Abel aan hem gelijk stelt door diens offer te aanvaarden. Een deel van zijn identiteit ligt daarin dat hij de belangrijkste is. In zijn boek Exclusion and Embrace merkt de theoloog Miroslav Volf op dat Kaïns identiteit diep gestempeld wordt door het feit dat hij een ‘niet-Abel’ is, dus doordat hij zichzelf belangrijker acht dan Abel. Abel is een bedreiging voor het zelfverstaan van Kaïn. Daarom meent Kaïn dat hij alleen kan zijn wie hij is door Abel uit te sluiten. In het verhaal zien we hoe de strategie van uitsluiting tot geweld, tot moord leidt.

ls onze identiteit bedreigd wordt, bouwen we gemakkelijk muren
Aan het verhaal van Kaïn en Abel wordt hier gerefereerd, omdat het iets van de crisis weerspiegelt die wij in ons samenleven met anderen beleven. Als anderen onze identiteit of ons zelfverstaan bedreigen, beleven wij dat vaak als pijnlijk en ondraaglijk. Vervolgens kiezen we gemakkelijk de weg van uitsluiting, vernedering of zelfs geweld. We kunnen de geschiedenis van de vorige eeuw lezen als een voorbeeld waarbinnen op zodanige manier aan de eigen identiteit vastgehouden is dat anderen (die niet zo zijn als ‘wij’) zijn buitengesloten en uiteindelijk ook uitgeschakeld. We kunnen in dat verband denken aan de talloze onderdrukkende stelsels en nationalistische ideologieën die in de 20e eeuw zo veel onbeschrijflijke ellende, pijn en mensenvernietiging gebracht hebben.
Iets van die logica bedreigt ook onze levensbeschouwing. Als onze identiteit bedreigd wordt, bouwen we gemakkelijk muren. Vaak gaat de ‘bescherming’ van identiteit gepaard met demonisering en uiteindelijk vernietiging van mensen (en dingen) die anders zijn. En in dat proces vernietigen wij misschien ook wat we willen beschermen. Of zoals Bruce Springsteen op de titelsong van zijn cd Devils and Dust zingt:
I’m just trying to survive!
What if what you do to survive
kills the things you love?
Fear’s powerful thing
it can turn your heart black…
It’ll take your God-filled soul
and fill it with devils and dust.
Terzijde: nauwkeurige lezing van het verhaal van Kaïn en Abel binnen de Verwelkoming betekent dat we de pijnlijke weg willen gaan om tijd en plaats te moeten leren maken voor de andercontext van Genesis 2-4 onthult ook hoe de aarde (adama in het Hebreeuws) onder de broedermoord lijdt. In een interessant artikel ‘Fratricide and Ecocide: Rereading Genesis 2-4’ beklemtoont Brigitte Kahl het feit dat de moord in het veld plaatsvindt. Het veld, zo lezen we in Genesis 2:5, is de plaats waar bomen en planten moeten groeien. Daarvoor is water nodig. Maar in Genesis 4 lezen we dat de aarde geen water krijgt, maar bloed: ‘Het bloed van jouw broer schreeuwt uit de aarde naar Mij. Vervloekt ben je nu, ga weg van deze plek, waar de aarde gretig het bloed van jouw broer uit jouw hand heeft opgeslurpt’ (10b-11). Kahl zegt over de aarde:
Zij opent haar mond om bloed te ontvangen, dat is dood, in plaats van het levenbrengend zaad uit Kaïns handen.
Van ploegscharen worden dus zwaarden gemaakt, in plaats van andersom.
Is er een alternatief voor de reactie van Kaïn? Kunnen we zó over onszelf, over onze identiteit nadenken, dat die niet de ander uitsluit en uitschakelt, en de schepping niet laat lijden? Met deze vragen moeten we eerlijk omgaan. Een levenshouding van gastvrijheid geeft wel een richting die als alternatief kan dienen voor de logica van uitsluiting. Dat betekent dat we de ander niet als een bedreiging zien, maar als een geschenk om te verwelkomen. Deze verwelkoming betekent dan ook dat we de pijnlijke weg willen gaan om tijd en plaats te moeten leren maken voor de ander.

+

Voorgaande

Het gevaar om niets te doen tegen de oorzaak en de kwaal

Jaarthema voor Gereformeerde kerk in Nederland ”Vreemdelingschap en hoop”

Voor Katholieken ook een jaarthema rond barmhartigheid

++

Aanvullend

De Falende mens #1 Voor en na zondvloed

+++

Artikelen over buitenlanders of vreemdelingen en gastvrijheid

  1. Buitenlander-plus
  2. Tering buitenlander
  3. De nepbuitenlander
  4. njederlands
  5. Vluchtelingen, medemensen in nood: welkom!
  6. Passie voor Gastvrijheid
  7. Zweden, het gemankeerde paradijs… deel 4
  8. Dé TIP voor een grieploze herfst!

+++

4 Comments

Filed under Levensstijl, Nederlandse teksten - Dutch writings, Religieuze aangelegenheden, Sociale Aangelegenheden, Voelen en Welzijn